و مقصود يا بعلاج اينجا ازين قسمين اين قسم بود و آنچه بعضى جوگيان را و بعضى مريضان را بمددهاى سمى و غيره و رياضات نارى در وجود پديد آيد كه هرچند مىخورند وجود ايشان مىگدازد و ببخار دفع مىشود و ثفلى و ثقلى از ان زياده پديد نمىآيد خارج ازين مبحث علاج آنجا كه سبب آمدن سوداوى غالب بود بفم معده و غالب بودن ثقل و هضم نيافته بيرون شدن و لاغر شدن تن و سائر علامات سودا از سوزش معده در خلو و آفت سپرز و غيره اين حالات بدان گواهى دهند نخست تنقيه معده و سپرز كنند بفصد باسليق اوسيلم و بمطبوخ افتيمونى و اشباه آن آنگاه غذاهاى چرب كم‌مزه مثل دنبه كم‌پخته غالب دهند و همچنين سكريات و آنچه ضد طبع سودا بود از طعم و خمرها و ميوها و شربتها و اگر در سپرز ورمى بود بعد فصد و مسهل در اصلاح سعى عظيم كنند بدستورى كه در محلش مبين مىگردد و سودا را از معده برنهادن محجمه آتش بر سپرز بازدارند و اشربه و اغذيه و ادويه مناسب قبض و لين طبيعت دهند و داغ كردن سپرز به كچهه و غير آن هم مفيد بود و كورا چوبى برى و كسبى و صبيال قوى يا مطبوخى مناسب در تنقيه معده از سوداى چنين قوت تمام دارند ليكن درين علت اهتمام در تنقيه بابقاء قوت و غذا گرفتن تن فى الجمله جائز بود و اين را در ضعف قوى و تن جز تقويت نتوان و اين جوع سوداوى بعد از تپهاى ربع كهنه كه با ورم طحال بود بسيار پديد آيد و انجا كه سبب بلغم ترش و سردى معده و فم معده بود علامت آن چنانچه مرارا مبين شده يا بدى هضم و نحافت تن و سستى بران دال بود نخست تنقيه بايد كردن بقى و مسهل ايارج فيقرا و اشباه آن و تدابيرى كه در فواق بلغمى و سوء المزاج سرد گفته شده جمله موافق و حبى كه در عطش گفته جمله موافق بود و امثال آن هم مناسب باشد و از موالدات خلط سبب در جمله حذر واجب بود و آنجا كه سبب نزله سرد بود در معده ترش مىشود بعد از تنقيه دماغ و معده و سد نزله همين نوع تدابير كه بدان اشارت شد بايد كردن و آنجا كه نزله حار بود و تدبير آن بدستورش بايد كردن و معده را باستفراغ و غيره از ان پاك ساختن و ملينات خنك اينجا موافق‌تر از قى بود و حب الشفا و امثال آن خوردن يا اشربه معدل و مقوى فم معده و مناسب ماده درينباب جامع النفع بود و بسيار فائده بخشد و آنجا كه سبب غالب تحليل باشد از استفراغات دراز و غلبه بيماريهاى محلل ممتد در تقويت قوتها بايد كوشيدن بغذاهاى چرب لذيذ خوشگوار معتاد و شربتهاى قابض كم‌ترشى و حب الشفا هر شبانروزى دو نوبت بايد دادن و در گرمى هوا